Donanım – MBR Nedir?

Donanım konulu yazı serimizin 2. yazısından merhaba.  Geçen yazımızda Bios Nedir? konusundan yola çıkarak Boot sürecinden bahsetmiştik.

Boot sürecinden sonra Bios, işlemciyi Sabit Disk’in 0. adresi yani Plaka 0, Kafa 0, Sektör 1 konumuna yönlendirir ve oradan sonra işlemi orada bulunan dosya sisteminin içindeki kodlara bırakır demiştik. Blogumuzda anlatacağımız 2 disk bölümlendirme mantığı(dosya sistemi diye bahsettiğimiz) vardır. MBR ve GPT . Bugün MBR üzerinde duracağız.

MBR Nedir?

MBR, IBM tarafından kullanılmaya başlayan bir disk bölümleme sistemidir. İlk başta sadece IBM sistemleriyle kullanılmak üzere tasarlanan MBR, 1983 yılında PC DOS 2.0 ile bütün bilgisayarların kullanımına sunulmaya başlandı.  MBR, diğer adıyla Master Boot Record, sabit diskin başlama noktasıdır. Eğer MBR ya da MBR gibi bir başlama noktası olmasaydı, işlemci BIOS kodlarından sonra ne yapacağını bilemezdi. MBR‘nin adresi asla değiştirilemez ve bu noktaya işletim sistemleri tarafından kurulum sırasında veriler eklenebilir.

Temel olarak MBR iki bölümden oluşur diyebiliriz.
1-) Master Boot Code
2-)Master Partition Table

MBR‘nin başında  440 byte boyutunda Master Boot Code (Bootstrap) vardır. Bu kod, BIOS’un  bootable bir cihaz ararken varlığına baktığı ve eğer var ise sistemi başlatma işini teslim ettiği kodlardır. Burada var olan kodlar işletim sistemlerine özel olabilir. Buradaki kod direkt işletim sistemini de başlatabilir, çoklu boot var ise boot ekranını oluşturacak programının kodlarını  da içerebilir. Windows üzerine Ubuntu yüklediğinizde buradaki kod değişir, Windows’un bootlader’ından Ubuntu’unu GNU GRUP bootloader’ına geçer.

Master Boot Code‘un ardından 4 byte disk imzası alanı gelir. Disk imza alanının ardından 2 byte boş alan gelir. Bunun nedeni Eğer Master Boot Code, 440 byte alanına sığmaz ise, disk imzası ve bu boş alan eklenerek Master Boot Code‘un 446 byte değerine ulaştırılabilmesi içindir.

MBR’yi asıl önemli kılan Master Boot Code‘dan ziyade Master Partition Table‘dır. 64Byte boyutuna sahip bu tablo, boyutundan dolayı sadece 4 adet Primary Partition şeması içerebilir.  İsterseniz devam etmeden önce bir parantez açıp Sabit Disklerde bulunan Partition kavramında bahsedelim.

Partition Nedir? 

Partition(bölüm), aynı sabit disk üzerinde yer alan bölümlerdir. Bir sabit disk, birden fazla partition bulunduruyorsa işletim sisteminde sabit diski birden fazla ayrı disk olarak görünebilir. Örnek vermek gerekirse:

diskyonetimi

Primary Partition(Birincil Bölüm), MBR‘de şeması bulunan sabit disk bölümlerinin adıdır. Birincil Bölüm işletim sistemi ve/veya veri depolayabilir ve Birincil Bölümlerin MBR üzerinde direkt şeması bulunur. Birincil Bölümlerin birinin active ya da boot disk olarak işaretlenmesi gerekir. Bu işaretleme direkt anlamda işaretleme değildir. Master Boot Code içine işletim sisteminin ve bootloader’ın bu diskte olduğunu belirten bir kod eklenir. Eğer hiç bir diskte active işareti yok ise BIOS Post Ekranından hemen sonra Master Boot Code tarafından ekrana bir hata mesajı yazdırılır .Bu mesaj genellikle “No bootable media found” gibi olur. Birincil Bölümlere yer yer Gerçek Bölüm de denilir.

MBR depolama sistemine sahip bir sabit diskte diğer bölüm şekli de Genişletilmiş Bölüm (Extended Partition) dür. Birincil Bölümler işletim sistemi veya veriyi depolayabilirken,  Genişletilmiş Bölüm işletim sistemi veya veri depolayamaz. Peki ama o zaman bu bölüm ne iş yapar? Genişletilmiş Bölüm sadece 1 tane olur ve Mantıksal Bölümlerin (Logical Partitions) bilgilerini üzerinde barındırır. Genişletilmiş Bölümlerde veriyi Mantıksal Bölümler depolar. Yani Genişletilmiş Bölümü Master Partition Table‘a benzetebiliriz. Genişletilmiş Bölümler sınırsız sayıda Mantıksal Bölüme ayrılabilir.

Açtığımız parantezi kapatalım ve Master Partition Table‘dan devam edelim. Master Partition Table, Birincil Bölümlerin bilgilerini tutar. Fakat MBR sisteminde Master Partition Table‘da Birincil Bölümlerin şeması için 64byte ayrılmıştır. Bu yüzden Master Partition Table sadece 4 Birincil Bölümün şemasını içerebilir. Yani MBR depolama sistemine sahip bir disk maksimum 4, minimum 1 Birincil Bölüm içerebilir.

Peki yukarıda Genişletilmiş Bölüm diye bir bölümden bahsetmiştik burada ondan bahsetmedik. Windows ortamında  3 tane Birincil Bölümden oluşan bir disk üzerine bir bölüm daha eklemek istediğinizde Windows, direkt olarak 4. Bölümü Genişletilmiş Bölüm olarak oluşturur ve oluşturduğu bölüm Mantıksal Bölüm içerecektir. Yani Windows, son bölümün şemasını tutmak için son bölümü Birincil Disk alanına olarak açar ama onu Genişletilmiş Disk olarak kullanır.

Master Partition Table‘ın alanı kısıtlı dedik ama şimdi de Master Partition Table içine genişletilmiş bölüm ekledik. Genişletilmiş Bölüm demek sınırsız bölüm oluşturabilmek demektir. Madem Master Partition Table’a sınırız bölüm sığıyor o zaman genişletilmiş bölüme neden ihtiyaç var? dediğinizi duyar gibiyim.

Genişletilmiş Bölümün sadece bilgisi yani adresi, boyutu gibi bilgileri Master Partition Table üzerinde tutulur. Mantıksal Bölümlerin yani Genişletilmiş Bölümler üzerinde oluşturulan bölümlerin şeması Genişletilmiş Bölümün içindeki tabloda tutulur.

MBR mantıksal bölümlerin şemasını barındırmaz sadece tek bir Genişletilmiş Bölümün  şemasını barındırır. Genişletilmiş Bölümün içerdiği Mantıksal Bölümlerin şeması ise sabit diskin daha ilerideki sektörlerinde bulunur ve buradan bu şemaların bulunduğu sonraki sektörlere link verilir.

Volume Boot Record Nedir?

MBR gibi küçük bir alanda her bölüme ait detaylı bilgilerin ve detaylı  dosya şemalarının tutulması imkansızdır. Bu yüzden MBR mantığına sahip sabit disklerde her bir bölüm, Birincil ya da Mantıksal farketmeksizin MBR’den ayrı olarak kendi MBR’sine yani özel adıyla  Volume Boot Sector’üne sahiptir.  Volume Boot Sector, sadece üzerinde bulunduğu bölümü kontrol eder, üzerinde bulunduğu bölümün bilgilerini içerir. Bazı kaynaklarda Partition Boot Sector diye bir şeyden bahsedilir. Volume Boot Sector, Partition Boot Sector ikisi de aynı şeyi ifade eder.

Volume Boot Sector, Disk Parameter Block ve Volume Boot Code‘dan oluşur.  Disk Parameter Block içerisinde ait olduğu bölüme ait boyut, sektör adeti, bölüm adedi ve şeması gibi bilgileri barındırır. Volume Boot Code ise MBR’de bulunan Master Boot Code ile yaklaşık olarak aynıdır. Fakat Volume Boot Code‘un aktif olabilmesi iki şart vardır o da bulunduğu Bölümün active olarak işaretlenmiş olması ve MBR’nin içinde bulunan Master Boot Code tarafından tetiklenmesi gerekir. Active olmayan diğer bölümlerde de Volume Boot Code bulunur fakat bu kodlar kullanılamazlar yani etkisizdirler.

Son olarak anlattıklarımızın hepsini bir şemada özetlersek:

MBR Şablonu

Donanım serisimizin ikinci yazısının da sonuna geldik. Bilgisayarın temelini anlatmaya devam edeceğimiz üçüncü yazımızda görüşmek üzere! Sormak istediğiniz bir şey olursa buradan iletişim bilgilerime ulaşabilirsiniz.

Herkese iyi çalışmalar dilerim.

Blogda yayınlanan yazıları, kaynakça verdiğiniz sürece kopyalabilirsiniz. 
Kaynakça:
Wikipedia
http://fixingmycomputer.com
www.yakuter.com
www.tomshardware.com
www.computerhope.com
www.ntfs.com
7.enpedi.com

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s