Overclock – İnsanoğlunun Doyumsuzluğunun Sonucu

20120307_CeBIT_overclocking_004_620x553

Overclock üzerine internette çok fazla soru okudum. Çok fazla da yanlış cevaplar. Bunun üzerine “Overcloking” üzerine detaylı bir blog yazmaya karar verdim. Yazı biraz uzun fakat merak edenlerin sonuna kadar okuyacaklarından eminim. Yararlı olması dileğiyle.

 

Hepimizin bildiği bir şey, bilmeyenlerin bile duyduğu bir şey. Overclock. Overclock bir bileşenin kendisi için belirlenmiş saat frekansının üzerinde (over – clock) çalıştırılması anlamına gelir. Elektronikte kullanılan her çipin belirlenmiş bir saat frekansı vardır ve temel birimi ise Hertz’dir (Hz). Overclock  ”saat aşırtma” demektir. Yani işlemci saat frekansını yükseltme demektir. Ama bu isteğimiz kadar değil tabi ki. İşlemcinin ve bilgisayarımızın kaldırabileceği kadar. Bu değer elbette soğutma ile doğrudan orantılıdır. Şöyle ki işlemcinin saat frekansını aşırtmak demek, daha fazla güç çekmesi, daha fazla ısınması demektir. Oluşan bu ısının, bileşenin sağlığı ve verimi için dağıtılması gerekir. Bunun için de kasa içi soğutma sistemimizin güçlü olması gerekir. Eski bilgisayarım üzerinden biraz örnek vereyim. Eski bir bilgisayar olduğu için artık işlemlerimi kaldıramıyor ve yavaş çalışıyor. Yüklediğim programlar ve yaptığım işlemler ağır geliyordu. İşte tam da burada Overclock kullanmaya karar verilmeli.

Overclock yapmadan önce, soğutma sisteminize biraz masraf yapmanız gerekir. Ben biraz masraf yapmanız ve biraz uğraşmanız gerekir. Çok cüzi miktar. Yaptığım masrafları ve işleri kısaca anlatmak gerekirse:

  • İlk başta hard diskimin üzerine çift fanlı bir soğuma ünitesi aldım. İşlemcinin frekansının artması demek işlem gücünün artması demek, bu da hard diskten veri almak için hard diski daha çok zorlayacağı anlamına gelir.
  • İşlemcimin üzerindeki fan, kaliteli olduğu için değiştirmedim. Eğer fanınız kaliteli değilse değiştirmenizi tavsiye ederim.
  • İşlemci ile fan bloğu arasında kalan “Termal Macun” eskimişti. Termal macunumu değiştirdim. Termal macun, işlemcide oluşan ısının daha etkili bir biçimde fan bloğuna ulaşmasını sağlar.
  • Ekran kartı üzerine küçük ama hızlı dönen bir fan aldım. Onunda fan bloğuyla GPU arasına termal macun sürdüm.
  • Kasa içinde biraz modifikasyon yaptım. Normalde iki tane fan yeri var. Öndekine 80mm arkadakine 120mm fan takılabiliyor. Kasanın üst kısmında, matkap ile 50 ye yakın fanın hava alması için küçük, 4 tane de ayakları için orta-büyük diyebileceğim delikler açtım. Böylece bir fanlık daha yer açılmış oldu. Kasaya 2 tane 80mmlik dışarıdan hava emen fan, 1 tane 120mm egzost fan taktım.

İpucu: Ses çıkarmamaları için, taktığım her fan nerede olursa olsun, ayaklarına yakın kauçuk parçası sıkıştırdım. Sesi büyük ölçüde azalttığını gönül rahatlığıyla söyleyebilirim. Uğraştırıcı oldu. Ama keyifliydi. Ayrıca, eski sistemlerde overclock işleminden daha fazla haz aldığımı söyleyebilirim.

Sağlam soğutma demek, daha yüksek saat frekansları demek. Ama bir şart daha var. Güç Ünitesi. Overclock işlemcinin ve diğer donanımların saatlerini de yükselttiği için, bütün donanımlar daha fazla güç isteyecek ve besleme yetmeyip Güç ünitesi yanacak. Bu durumda işe başlamadan önce güç kaynağını kontrol etmelisiniz.

Benim eski ama anlatımı yapacağım bilgisayarım mesela:

Intel P4 2.8GHz

Nvidia GeForce MX4000

DDRI 2 RAM

Bunları overclock ettiğimde, güç ünitem(power supply unit) 300watt olduğundan bir sorun çıkartmaz. Şüphe duyuyorsanız bir üst daha güçlü bir güç ünitesi almanızı şiddetle öneririm.

Not: Yanlış ayarlamalar, bilgisayarınıza ciddi zararlar ve geri dönülmez hatalar verdirebilir, işlemciniz yanabilir. Lütfen anlattıklarımı dikkatlice uygulayın. Oluşacak hasarların sorumluluğu size aittir.

 

Overclock yapmadan önce bilmeniz gereken bazı bilgisayar terimleri:

FSB (FrontSideBus): Ana kartınızdaki kuzey köprüsü ile işlemciniz arasındaki veri taşıma yoluna denir. Kuzey Köprüsü, RAM’ler, işlemci ve AGP slotu arasındaki iletişimi sağladığından dolayı FSB sürati bilgisayarın genel performansını yakından ilgilendirir.

Kuzey Köprüsü: Ana kartınızın kalbi diye nitelendirilebilecek çiptir. Ana kartınızdaki AGP slotu, RAM’lar ile işlemci arasındaki iletişimi sağlayan çipe “Kuzey Köprüsü” adı verilir.

Güney Köprüsü: Ana kartınızda PCI,  IDE ve SATA denetleyicilerinin bağlı oldukları çipe denir.

AGP: Açılımı “Accelerated Graphics Port” olan ve Türkçede “Hızlandırılmış Grafik Portu” anlamına gelen AGP, Ekran kartınız ile sisteminiz arasındaki bağlantıyı sağlayan arabirime verilen isimdir. AGP’nin genelde 66MHz’lik bir saat frekansı vardır.

PCI: Ekran kartı dışında kalan diğer kartları (ses, televizyon, ethernet, wireless) ile sisteminiz arasındaki bağlantıyı oluşturan arabirime verilen addır.

IDE: Sabit disk ve optik okuyucu ile sisteminiz arasındaki bağlantıyı oluşturan arabirime verilen addır.

Son iki bileşen genel olarak benimki gibi eski bilgisayarlarda mevcuttur. Yeni bilgisayarda AGP ve PCI girişlerinin yerini PCIe, IDE bğlantısının yerini de SATA almıştır.

PCIe: PCI Express (Peripheral Component Interconnect Express) olarak adlandırılır. PCI teknolojisinin üst versiyonudur. Kendi içinde versiyonları mevcuttur.

Çeşitleri: PCIe x1 en küçük PCIe bağlantısıdır. 4 telden oluşan bir yola sahiptir. Her bir yönde tek döngüde bir bit taşıyabilir. Bu değerler çeşitleri arasında katlanarak gider. Örneğin PCIe x2 8, PCIe x4, 16 tel içerir.Tüm PCIe versiyonlarını sıralamak gerekirse:  PCIe x1, PCIe x2, PCIe x4, PCIe x12, PCIe x16’dir. Grafik kartları genel olarak PCIe x16 slotuna takılır. Bunu nedeni sağladığı yüksek watt ve bant genişliği değeridir.

 

Bilmemiz gereken bazı Overclock terimleri:

İşlemci Çarpanı (Clock Ratio): İşlemcinin FSB hızının en yüksek kaç katı hızda çalışacağını belirleyen çarpana denir. Toplam işlemci hızı, FSB hızı ile bu çarpan değerinin çarpılması ile bulunur. Bilgisayar açılırken çarpan değeri “bios” tarafından işlemciden algılanır, bu sayede ana karta takılı olan işlemci tanımlanır.

Her işlemcinin bir çarpan kat sayısı vardır (x9 , x10, x15 gibi) ve bu çarpan ile FSB hızı çarpılınca işlemcinin asıl MHz’i bulunmuş olur. Örnek olarak P4 3.0 GHz için bu değer FSB 200×15 olduğundan 3000 MHz’dir. Bu çarpan bazı işlemcilerde kilitli, bazı işlemcilerde açıktır. İşlemcinin modelinin sonu “K” ile bitiyorsa bu işlemcinin çarpan kilidi açıktır. Intel Core i7 3770K işlemcisini çarpan kilidi açık işlemcilere örnek verebiliriz.

VCore: İşlemcinin çekirdek voltajıdır.

VDimm: Bellek voltajıdır. RAM’leri yüksek hızlara çıkarmak veya daha düşük zamanlamalar ile kullanabilmek için bir miktar artırılır. Fakat bu artırmalar neticesinde RAM’lerin ısınacağı ve soğutması genellikle olmadığı için yanabileceğini unutmamalıyız.

VDD: Kuzey Köprüsü voltajıdır.

 

Overclockun Yararları

Yararlarından bahsetmek gerekirse birçok madde sıralanabilir. İşlemcinin saat frekansının artması şüphesiz performansın artmasını doğuracaktır. Sisteminiz daha hızlı açılır, uygulamalar daha hızlı açılır ve daha hızlı çalışır, oyunlarınızda eğer işlemci kaynaklı bir yavaşlama varsa oyunlarınız hızlanır. Ucuza aldığınız veya ucuz parçalarla topladığınız sisteminiz, daha pahalı bir sisteme oranla daha fazla performans vermesi hem cebinizi hem de sizi mutlu eder. Sistem bileşenlerini maksimum verimde kullanırsınız.

Overclockun Zararları

Overclock genel yanılgının aksine, bilinçli ve dikkatli bir şekilde yapıldığında sisteminize asla zarar vermez. Bilinçsizce yapılan Overclock, başta işlemci olmak üzere, anakart ve ekran kartına kalıcı hasar verebilir, yanmalarına veya kullanılmaz hale gelmelerine neden olabilir. Üstelik çoğu üretici, (özel olarak Overclock için donanım üreten firmalar hariç) Overclock sonucu hasar gören donanımlar garanti kapsamını dışına atabilir. Overclock, bileşenlerin üzerindeki voltaj değerini artıracağı için, Overclock yapılan bütün bileşenlerin ömrünü az da olsa kısaltacaktır. Artan voltaj da elektrik faturanıza bir miktarda yansıyacaktır.

 

Dikkat Etmeniz Gereken Hususlar

Overclock yapmak birçok riski de beraberinde getirir. Overclock işlemi yapmak istiyorsanız bilinçli bir kullanıcı olmanız ve sisteminizin özelliklerini çok iyi biliyor olmanız gereklidir.

Bir parça gereğinden fazla ısınırsa performansı düşebilir, hatta daha da kötüsü parça yanarak kullanım dışı kalabilir.

Masaüstü bilgisayar bileşenlerinin boş konumda, yük altında ve maksimum sıcaklık aralıkları:

CPU: Boşta iken 30-35 Cº, yük altında 55-60Cº . Maksimum 85-90 Cº ’yi geçmemelidir.

GPU – Grafik İşlemci: Boşta iken 35-40 Cº, yük altında 70-75 Cº. Maksimum 90-100 Cº ‘yi geçmemelidir.

Hard Disk: 30-45 Cº normal çalışma sıcaklığıdır. 45 Cº üstü ısınma kabul edilir, 50 Cº ve üstü hard diskinizi kullanılmaz duruma getirebilir.

Kuzey-Güney Köprüsü: 30-45 Cº. 60 Cº sonrası ciddi stabilite sorunları başlar.

 

Kullanılacak Programlar

CPU-Z : İşlemciniz hakkında detaylı bilgiyi bu programda bulabilirsiniz. Ayrıca bellek frekansını ve gecikme değerlerini de gösterebiliyor. Anakart modelinizi ve BIOS sürümünüzü da öğrenebilirsiniz. Overclock yapanlar için olmazsa olmaz programlardan.

SpeedFan : Fanlar ve işlemciyle alakalı bilgileri anlık görebileceğimiz kullanışlı ve gerekli bir program.

ORTHOS: Overclock için olmazsa olmaz araçlardan. İşlemcinizi tam yük altında çalıştırarak ,sınırlarını sonuna kadar zorlayarak test eder. Her frekans değişiminden sonra işlemcinizi bu program ile stabilite testine sokun. ORTHOS’a 15-20 dakika reset atmadan dayanabilen bilgisayar stabil bir bilgisayardır.

 

Artık başlayabiliriz.

Benim Biosum Award Bios. Onun üzerinden anlatacağım ama hepsi yaklaşık aynı. Hepsi aynı yere çıkar bir yerden sonra.

İşlemcimiz 2.44GHz değerine ulaştı.  Ama overclock işleminin en can alıcı ve sabır isteyen aşaması burada başlıyor. Testler! Overclock işleminden sonra sadece işletim sisteminin açılması yetmez. İşletim sisteminin açılması bize stabilite sorununun olmayacağını göstermez. Stabilite sorunlarını asıl stress testleriyle algılarız. Testlerle işlemciyi ve diğer donanımları stress yani yüksek yük altında çalışmaya zorlamazsak, ileride çok büyük stabilite sorunları ile karşılaşabiliriz.

Not: Kesinlikle değerleri bir anda artırmayın. İkişer veya maksimum üçer üçer artırın. İşletim sistemi açılmadığı halde frekans artırmayın. Kalıcı hasarlara neden olabilirsiniz.

ORTHOS ve SpeedFan programlarını açıyoruz. ORTHOS da “stress ram and cpu” yu seçiyoruz alttan priority seviyesini “1” değerini atıyoruz. Diğer yandan SpeedFan’ı açıyoruz ve ekranda görebileceğimiz bir alana ( tercihen ikisini yan yana ) koyuyoruz. ORTHOS da “Start” a basıyoruz ve stabilite testimize başlıyoruz. En az 20 dakika olmak üzere, sıcaklıkları da kontrolümüz altında tutarak, sistemde hiçbir şekilde kilitlenme, reset atma, donma gibi durumların oluşmadığından emin oluyoruz.
Bu işlem sırasında da hiçbir sorun çıkmadıysa, değeri biraz daha yükseltip tekrar deneyebilir veya overclock işlemini bitirebiliriz.

Programlardan birer ekran görüntüsü vererek yazımı sonlandırıyorum. İşinize yarar bir yazı olduğunu umuyorum.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s